АвтоАвтоматизацияАрхитектураАстрономияАудитБиологияБухгалтерияВоенное делоГенетикаГеографияГеологияГосударствоДомДругоеЖурналистика и СМИИзобретательствоИностранные языкиИнформатикаИскусствоИсторияКомпьютерыКулинарияКультураЛексикологияЛитератураЛогикаМаркетингМатематикаМашиностроениеМедицинаМенеджментМеталлы и СваркаМеханикаМузыкаНаселениеОбразованиеОхрана безопасности жизниОхрана ТрудаПедагогикаПолитикаПравоПриборостроениеПрограммированиеПроизводствоПромышленностьПсихологияРадиоРегилияСвязьСоциологияСпортСтандартизацияСтроительствоТехнологииТорговляТуризмФизикаФизиологияФилософияФинансыХимияХозяйствоЦеннообразованиеЧерчениеЭкологияЭконометрикаЭкономикаЭлектроникаЮриспунденкция

Тест тапсырмалары. 1. Сұрыптаудың стандартты ауытқуын (Sx) қайсы формула бойынша есептеу қажет?

Читайте также:
  1. Айналым. Тест тапсырмалары.
  2. Айналым. Тест тапсырмалары.
  3. Айналым. Тест тапсырмалары.
  4. айналым. Тест тапсырмалары.
  5. Тест тапсырмалары
  6. Тест тапсырмалары
  7. Тест тапсырмалары
  8. Тест тапсырмалары
  9. Тест тапсырмалары
  10. Тест тапсырмалары
  11. Тест тапсырмалары
  12. Тест тапсырмалары

1. Сұрыптаудың стандартты ауытқуын (Sx) қайсы формула бойынша есептеу қажет?

1) ; 2) ; 3) ;

4) ; 5) .

2. Салыстырмалы стандартты ауытқу шамасы қайсы формула бойынша есептелінеді?

1) ; 2) ; 3) ;

4) ; 5) .

3. Қандай шамалар анализ нәтижелерінің қайталанымдылығын сипаттайды?

1) сенімді аралық;

2) бас жиынтықтың стандартты ауытқуы (?х) және сұрыптаудың стандартты ауытқуы (Sx );

3) анализ топтамасы (сериясы) нәтижелерінің орта мәні;

4) анализ нәтижелерінің жүйелі айырмашылығы;

5) барлық келтірілген шамалар.

4. Аз өлшеулер үшін өрескел қатені қалай бағалауға болады?

1) Sr шамасы бойынша;

2) қатынасы бойынша есептелген Q мәнін таблицалық мәнімен салыстыру: егер болса, онда өрескел қате бар екені дәлелденеді;

3) нәтижелерді мөлшерлеу (нормалау) және шеткі мәндерді алып тастау;

4) F-критерийді таблицалық мәнмен F(f1,f2,p) салыстыра отырып пайдалану: егер F > F(f1,f2,p) болса, онда өрескел қатенің бар екені дәлелденеді;

5) дұрыс жауабы келтірілмеген.

5. Көрсетілген факторлардың қайсысы ерітінді көлемін өлшем колбасымен өлшеуде жіберілетін жүйелі қателіктің себебі бола алады?

1) колбаның ішкі бетінің лас болуы;

2) зерттелетін сұйықтықтардың әртүрлі құрамы;

3) колба белгісінің дұрыс салынбауы;

4) көлемнің колба белгісі бойынша дәл өлшенбеуі;

5) колба ішіндегі заттың араластырылмауы.

6. Жүйелі қателіктерді қалай жоюға болады?

1) жүйелі қателіктерді тәжрибені көп қайталап жүргізу арқылы жоюға болады;

2) жүйелі қателіктерді жоюға болмайды;

3) жүйелі қателіктерді өлшем ыдыстарын, аспаптарды калибрлеу арқылы және нәтижелерді стандарттармен салыстыру арқылы жоюға болады;



4) жүйелі қателіктер екі аналитиктің алған нәтижелерін салыстыру арқылы жойылады;

5) дұрыс жауабы келтірілмеген.

7. Q-критерий не үшін пайдаланылады?

1) әр түрлі топтамалар (серия) тәжрибелерінің салыстырмалылығын анықтау үшін;

2) орта мәннің қателігін анықтау үшін;

3) жеке өлшеудің қателігін анықтау үшін;

4) өрескел қателіктерді анықтау үшін;

5) тура өлшеудің дәлдігін анықтау үшін.

8. "Бос бақылау тәжірибесі" қандай мақсатта жүргізіледі?

1) өлшем ыдыстарының қателіктерін жою үшін;

2) өлшеу аспаптарының қателіктерін жою үшін;

3) өлшеу қателіктерін жою үшін;

4) реактивті жүйелі қатені жою үшін және градуирлеу графигінің дәлдігін (барабарлығын) дәлелдеу үшін;

5) дұрыс жауабы келтірілмеген.

9. “Анықталатын мөлшердің төменгі шекарасы” деп нені түсіну керек?

1) компонентті анықтау дәлдігі;

2) берілген қателіктен (Sr =0,33 немесе 0,5%) аспай аныталуы м‰мкін минимальды мөлшер не концентрация;

3) p=0,99 болғандағы сенімді аралық шамасы;

4) анықтау шегі;

5) нәтижелер айырмашылығының мүмкіндігінше минимальды аз болуы.

10. Жүйелі қателіктерді қандай тәсілдермен анықтап табуға болады?

1) сынама мөлшерін өзгерту арқылы;

2) "енгізілген – табылған" тәсілі бойынша жұмыс істеу арқылы;

3) берілген нәтижені тәуелсіз әдіспен алынған нәтижемен салыстыру арқылы;

‡агрузка...

4) стандартты затты анализдеу арқылы;

5) барлық көрсетілген тәсілдер жарайды.

 

 


ТАРАУ


Ерітіндідегі реакциялардың жалпы сипаттамасы

 

3.1. Химиялық тепе-теңдік, әрекеттесуші массалар заңы. Тепе-теңдік константалары

Аналитикалық химияда пайдаланылатын реакциялардың көпшілігі қайтымды, яғни реакция бір уақытта қарама-қарсы, тікелей және кері, бағытта жүреді:

 

А +В ↔ С + Д

 

Қайтымдылық белгісі (↔). Екі қатар жүретін реакцияның солдан оңға қарай жүретінін (→) тікелей реакция, ал оңнан солға қарай (←) жүретінін кері реакция дейді.

Массалар әрекеттесу заңы бойынша химиялық реакцияның жылдамдығы реакцияға қатысатын заттардың концентрациясының көбейтіндісіне пропорционалды. Массалар әрекеттесу заңы тұрғысында тікелей реакцияның жылдамдығы υт:

υт = kт [А]·[В] (3.1)

Квадратты жақшамен заттың молярлы (моль/дм3) сәйкес концентрациясы белгіленеді. kт – дегеніміз пропорционалды кэффицент, ол реакция жылдамдығының концтантасы деп аталады. Егер А мен В мәні 1 моль/дм3 тең болса онда

 

υт = kт

 

Демек жылдамдық константасы деп реакцияға қатысатын әр заттың концентрациясы 1 моль/дм3 болғандағы реакцияның жылдамдығын айтады. Бұл мән заттардың химиялық табиғаты мен температураға байланысты, ал концентрацияға байланысты емес.

Кері реакцияның жылдамдығы υк:

 

υк = kк[С]·[D] (3.2)

 

Реакция басталғанда А мен В концентрациялары С мен D-ның концентрацияларына қарағанда көп. Сондықтан (3.1) және (3.2) тендіктері бойынша тікелей реакцияның жылдамдығы кері реакцияның жылдамдығына қарағанда басым болады. Реакция­ның жүруі нәтижесінде А мен В-ның концентрациялары азаяды да, С мен D-ның концентрациялары артады. Осының нәтиже­сінде тікелей реакцияның жылдамдығы ептеп кемиді, ал кері реакцияның жылдамдығы артады. Соңында екі реакцияның жылдамдығы теңеседі:

υт = υк (3.3)

 

Бұл жағдайда А, В, С, D концентрациялары өзгермей қалады, яғни жүйеде химиялық тепе-теңдік орнайды. Тепе-теңдік орнағанда реакцияға заттардың қанша молекулалары қатысса, сонша молекулалары кері реакцияның нәтижесінде түзіледі, демек қозғалмалық, не динамикалық тепе-теңдік пайда болады.

(3.3) теңдікке (3.1), (3.2) теңдіктерден υт, υкмәндерін қойсақ

 

kт[А]·[В] = kк[С]·[D]

 

Енді концентрациялардың мәндерін теңдіктің бір жағына, тұрақты мәндер kт, kк – екінші жағына шығарсақ:

 

[С]·[D] / [А]·[В] = kт/kк

Екі константалардың қатынасы kт/kктұрақты мән болғандықтан, оны К деп белгілесек (kт/kк=К):

[С]·[D] / [А]·[В] = К (3.4)

 

Егер қайтымды реакцияның теңдігін жалпы түрде жазсақ аА+вВ↔сС+dD,тепе-теңдік орнағанда:

 

[С]с·[D]d / [А]а·[В]в = К (3.5)

Химиялық тепе-теңдік орнағанда реакцияның нәтижесінде пайда болған заттардың концентрацияларының көбейтіндісінің реакцияға қатысқан заттардың концентрацияларының көбей­тіндісіне қатынасы тұрақты сан, олтепе-теңдік константасы деп аталады (К). Концентрациялар реакцияның стехиометриялық коэффиценттеріне сәйкес дәрежелерде алынады.

К – реакцияның концентрациялық тепе-теңдік константасы – Кk. Тепе-теңдік константасының мәні температура мен қысымға тәуелді, ал реакцияға қатысатын заттардың концентра­ция­ларына байланысты емес.

Тепе-теңдік константасыkт/kк қатынасына тең болғандық­тан, ол тұрақты жағдайда тікелей реакцияның жылдамдығы кері реакцияның жылдамдығынан қанша рет басым екенін көрсетеді. К-нің сандық мәнінен реакцияның жүру бағытын анықтауға болады. Егер тепе-теңдік константасы К өте үлкен болса (К>І), онда реакция аяғына шейін жүреді, кері реакция жүрмейді десе де болады. Яғни бұл жағдайда тепе-теңдік оң жаққа ығысқан. К-ның мәні өте аз болғанда (К< І) кері реакцияның жүруі басым болады да, тепе-теңдік солға ығысады. Тепе-теңдік константасы бірдің шамасында боланда (К=1) реакция қайтымды деп есептеледі. Тепе-теңдік орнағанда реакцияға қатысқан барлық заттардың концентрациялары әжептәуір, екі реакцияның біреуі де басым жүрмейді.

Анализ жүргізгенде химиялық реакцияның аяғына дейін жүргені қажет. Тепе-теңдік константасын және тепе-теңдікті ығыстыру мүмкіншіліктерін пайдаланып рекцияны қажетті жаққа ығыстырып жүргізуге болады. Ол үшін реакцияласатын заттың біреуін артық мөлшерде құяды, не реакцияның нәтижесінде пайда болған бір затты реакцияласу қабілеттігі жоқ түрге ауыстырады. Мысалы:

 

СоCl2+4NH4SCN ↔ (NH4)2[Co (SCN)4] +2NH4Cl

Реакцияның тепе-теңдігі орнаған жүйеге NH4SCN артық мөлшерін құйсақ тепе-теңдік оңға қарай ығысады. Бұл ығысу мына қатынас

 

[(NH4)2Co (SCN)4] . [NH4Cl]2 / [СоCl2] . [NH4SCN]4

 

тепе-теңдік константасына теңескенше жүреді. Осы сияқты реакцияның нәтижесінде пайда болған кобальттың тиоцианатты (роданидті) комплексін органикалық еріткішпен экстракциялап, реакцияласатын жүйеден алып кетсе де тепе-теңдік бұзылып, реакция солдан оңға қарай жаңа тепе-теңдік орнағанша жүреді.

Қайтымды реакцияны аяғына дейін жүргізу үшін пайда болған заттың біреуін газ, нашар еритін тұнба, не аз диссоциацияланатын қосылыс түрінде үзбей жүйеден алып кету қажет.

Химиялық термодинамика бойынша тепе-теңдік орнаған­да жүйеде энергиясы ең аз мән болады. Бұл энергия жүйенің бос энергиясы деп аталады (Гиббс энергиясы) және G=H–ST теңдігімен анықталады. (G – жүйенің бос энергиясы; Н пен S –жүйенің энтальпиясы мен энтропиясы; Т- абсолютті температура.). Тепе-теңдік константасы мен Гиббс энергиясы арасындағы байланысты көрсететін теңдік:

 

∆G0 = -RTlnK lnK = ∆G0/RT

 

∆G – стандартты Гиббс энергиясының өзгеруі.

Келтірілген теңдеу стандартты Гиббс энергиясы өзгеруінің сандық мәнін пайдаланып тепе-теңдік константасын және реакцияға қатысатын заттардың тепе-теңдік концентрацияларын табуға болатынын көрсетеді. Әртүрлі заттардың алынуына сәйкес Гиббс стандартық энергиясының мәні термодинамикалық анықтамалықтарда келтірілген.

 

 

3.2. Идеалды және реалды жүйелер.


1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |


При использовании материала, поставите ссылку на Студалл.Орг (2.479 сек.)